,  

 

""

 

Maria KARPLUK (Kraków)

O NAZWIE DROHICZYN

 [JĘZYK POLSKI. Organ Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego. LVI, 1976, marzec-kwiecień, N 2. S. 111117].

 

Gromadząc polsko-ruskie materiały do pracy o języku Macieja Stryjkowskiego, historyka i poety z 2. połowy XVI w., spotkałam dwojaką pisownię nazwy miejscowej Drohiczyn:

Drohicin: Drohićin, Podlasze Mazurom odjął, Goniec [1] R2v; Bielsko, Mielnik, Drohićin [...] Bolesławowi książęciu mazowieckiemu odjął [...] Mielnik, Bielsk i Drohićin przy Litwie został, Kronika [2] 595.

Drohiczyn: Brześcia, Mielnika, Drohiczyná dostał, Goniec 03v; Drohiczynską ziemię z Drohiczynem, Melnikiem i Bielskiem zamkami, Kronika 489.

Inny kronikarz XVI-wieczny, Marcin Bielski, używał tylko formy Drohiczyn:

na Podlaszu gdzie dziś Drohiczyn, BielKron [3] 347, itd. W zbiorze statutów S.

Sarnickiego [4] spotykamy wariant:

Drohyczyn: Roki ziemskie podlaskiego województwa w Drohyczynie. A w

bełskim powiecie [...] jako i w Drohyczynie bywać mają sądy ziemskie. [...] Wieca mają być sądzone nazajutrz po świętym Janie Krzcicielu [...] w Drohyczynie (s. 7412).

Michał  Kondratiuk w  wartościowej   monografii pt. Nazwy  miejscowe południowo-wschodniej  Białostocczyzny [5] przytacza  dla Drohiczyna rękopiśmienne zapisy źródłowe, polskie i ruskie z lat 13421794 [6]; w konkluzji zaś stwierdza:

Drogicin w źródłach mazowieckich XV w., istniał przypuszczalnie już w XI w. Miasta 255; gw. drohičyn (-a), przym. droh'ick'i. -- N. dzierż. od n. os. *Drohita, *Drohicza.

Cytowane przez autora dzieło poświęcone historii miast polskich zawiera następująca sugestię: Brzmienie nazwy jest ruskie i pochodzi od imienia Drogita (Drohita). W źródłach mazowieckich z XV wieku D. występuje jako Drogicin [7].

Tutaj nasuwa się potrzeba sprostowania: zapisy ze źródeł XV-wiecznych nie muszą być odczytywane Drogicin (choć nie wykluczam takiej lekcji), gdyż ortografia rękopisów nie rozróżniała odrębnymi znakami c od č.

 

*   *   *   *   *   *   *   *   *   *   *   *  

[1] M. Stryjkowski, Goniec cnoty, Kraków 1574. Przykłady z druków XVI--wiecznych podane są wg dzisiejszej ortografii z wyjątkiem samej nazwy Drohiczyna. Red. []

[2] M. Stryjkowski, Która przedtym nigdy światła nie widziała Kronika polska, litewska, żmodzka i wszystkiej Rusi Kijowskiej, Moskiewskiej, Siewierskiej..., Krówiec  1582.

         [3] M. Bielski, Kronika..., Kraków 1564, zapisy z materiałów Słownika polszczyzny XVI w.

         [4] S. Sarnicki, Statuta i metryka przywilejów koronnych..., Kraków 1594, z materiałów jak wyżej.

         [5] Monografie Slawistyczne 29, Wrocław 1974.

[6] Można je uzupełnić ruskim wariantem Dorogočin XVIXVII w., por. Zapadrusskije letopisi. Połnoje sobranije russkich letopisiej XVII, Petersburg 1907, szp. 208, 210, 380, 382, 576, 577, 579.

[7] Miasta polskie w Tysiącleciu, t. I, Wrocław 1965, s. 254.

 

[s. 111 ↑]

 

Na podstawie znalezisk archeologicznych w drohiczyńskim zespole osadniczym stwierdzono, że geneza tamtejszego ośrodka grodowo-miejskiego wiąże się z okresem rozbudowy władzy politycznej Rusi na badanym terytorium [1]. Brano to pod uwagę przy ustalaniu etymologii nazwy, zapisywanej w źródłach ruskich (chociaż od XVI w.) z pełnogłosem -oro- [2]. Ortografia ruska nie daje odpowiedzi, jak czytać znak r: g czy h, w tym wypadku z kolei zapisy polskie informują o białoruskim h.

Przypuszczalne nazwy osobowe *Drogita, *Drohita, *Drohicza, rekonstruowane jako podstawa nazwy miejscowej Drohiczyn, nie wydają się prawdopodobne ani ze strony polskiego, ani ruskiego słowotwórstwa. Grecko-łaciński przyrostek -ita w antroponimii staropolskiej służył do urabiania nazw własnych wskazujących na miejsce pochodzenia, np. Cracovita pochodzący z Krakowa. Leopolita ze Lwowa lub przynależność do herbowego rodu, np. Grzymalita, herbu Grzymała, Leliwita herbu Leliwa [3], znaczenia te zresztą zachowały się do dziś [4]. Rekonstruowany *Drogita, *Drohita jest zatem znaczeniowo bezsensowny, a fonetycznie po polsku mało prawdopodobny, gdyż gi przeszłoby w ży.

Bogaty zbiór staroruskich nazw osobowych, wyzyskany w monografii Tadeusza Skuliny, nie zawiera formacji z przyrostkami -ita, -iča [5]. Znane są oczywiście imiona złożone z I członem dorogo- \\ drago-: Dorogomil, Dragomir [6]. Staroruskie wyrazy pospolite z przyrostkami -ita, -iča możemy łatwo znaleźć dzięki Indeksowi a tergo do Materiałów Sriezniewskiego [7]. Nie licząc wyrazów greckich, o greckim rdzeniu i sufiksie oraz tworów o niejasnej etymologii, otrzymujemy dwa wyrazy słowiańskie: nazwę czynności volokita i termin topograficzny molokita, pol. młaka bagno [8]. Wyrazy na -iča (w sumie 5) są w większości formacjami wtórnymi wobec podstawowego -ica. Jedyny przykład użycia -iča po spółgłosce tylnojęzykowej puskiča (zamiast puškiča),  deminutivum od puška działo, pochodzi z zabytku pskowskiego z XVXVI w., czyli z czasów o wiele późniejszych niż powstanie Drohiczyna.

 

*   *   *   *   *   *   *   *   *   *   *

[1] Por. Słownik starożytności słowiańskich, pod red. W. Kowalenki, G. Labudy i T. Lehra-Spławińskiego, t. I, Wrocław 1961, pod hasłem Drohiczyn; Miasta..., s. 255.

[2] Tak podaje Kondratiuk.

[3] Por. Słownik staropolskich nazw osobowych, pod red. W. Taszyckiego, t. II III, Wrocław 19681973.

[4] Por. H. Safarewiczowa, Wyrazy na -it i na -ita w języku polskim, JP XXVII, 1947, s. 51.

[5] Por. T. Skulina, Staroruskie imiennictwo osobowe, cz. III, Prace Onomastyczne PAN 2021, Wrocław 19731974, szczególnie rozdział poświęcony skróceniom od imion złożonych w cz. II, s. 338.

[6] Por. Skulina, o. c., s. 10.

        [7] Indeks a tergo do Materiałów do słownika języka staroruskiego I. I. Sriezniewskiego, opr. I. Dulewicz, I. Grek-Pabisowa, I. Maryniak, pod kier. A. Obrębskiej-Jabłońskiej, Warszawa 1968.

[8] Por. P. Nitsche, Die geographische Terminologie des Polnischen, Köln 1964, s. 80.

 

[s. 112 ↑]

 

Rozpatrzmy jeszcze następującą hipotezę: ruskie patronimicum od skróconej postaci imienia: Dorog + jako podstawa dzierżawczej (z przyrostkiem -in) nazwy Dorogičin, z białoruskim -h- i stwardnieniem č: Dorohiczyn, potem częściowa polonizacja: Droniczyn. Podstawa musi być ruska, bo zgodnie z polską fonetyką nazwa tak uformowana musiałaby brzmieć  *Drożycyn. Tymczasem w językach ruskich następuje usuwanie wyników palatalizacji prasłowiańskich: w końcu XI w. spotyka się w  zabytku nowogrodzkim  dativus  Dm zamiast spodziewanego zgodnie z II palatalizacją  [1]. Alternacje  k : č, g : ž, ch : š  w przymiotnikach dzierżawczych z sufiksem -in, zachowane w językach polskim (matczyn), czeskim, ukraińskim, częściowo w bułgarskim, uległy w rosyjskim analogicznemu wyrównaniu do tylnojęzykowych  spółgłosek podstawowych rzeczowników (babkin, Olgin, svachin) [2]. To samo zapewne nastąpiło w patronimikach na -ič, por. dzisiejsze roś. Łukič  [3]. Pytanie: kiedy nastąpiło? Jedyny przykład w Materiałach Sriezniewskiego [4] z wyrównaniem przed -in: gospožkn pochodzi z XIIIXIV w.  (Latopis nowogrodzki I); wśród nazw osobowych cytowanych przez Skulinę najwcześniejszy jest Miljata Lukinič    1215 r.   (Nowogród) [5],  następnie  Dorožkinič  1327,   Maškinič //  Maškovič 1333, Sovkinič 1369 [6]. Dwa ostatnie przykłady zaczerpnął Skulina ze Słownika Tupikowa, w którego materiale od 2. pół. XV w. patronimica typu Babuškin, Bezduchin, Boldygin należą do bardzo częstych  [7].

Natomiast jeśli chodzi o interesujące nas patronimica na -ič po spółgłoskach tylnojęzykowych, a więc typ *Dorogč, to ani Materiały Sriezniewskiego nie zawierają takich przykładów apelatywnych, ani nie znalazłam odpowiednich nazw osobowych w rozprawie Skuliny i Słowniku Tupikowa. Najwcześniejszy nie całkiem jasny zapis Begič (rkp. Bekgič) pochodzi z r. 1393 (gramota chana Tochtamysza), a następny Overkič z r. 1438 (gramota w. ks. Świdrygiełły) [8], czyli z czasów daleko późniejszych niż powstanie Drohiczyna.

 

*   *   *   *   *   *   *   *   *   * 

[1] Por. W. I. Borkowskij, P. S. Kuzniecow, Istoriczeskaja grammatika russkogo jazyka, Moskwa 1963, s. 170.

             [2] Porównanie stanu w różnych językach słowiańskich przeprowadza S. B. Biernsztiejn, Oczerk srawnitielnoj grammatiki sławianskich jazykow, Moskwa 1974, s. 878. Chronologia wyrównań rosyjskich widocznie nie jest sprecyzowana; autor zaznacza tylko jej dawność.

                      [3] Por. Grammatika russkogo jazyka, t. I, Moskwa 1960, s. 222.

                      [4] Por.   I.  I.   Sriezniewskij,  Matieriały  dla  Słowaria  driewnierusskogo  jazyka, t. I (AK), Petersburg 1893, cytuję z fototypicznego przedruku, Moskwa 1958.

             [5] Por. T. Skulina, o. c., cz. II, s. 196.

             [6] Tamże, s. 101, 155.

             [7]  Por. N. M. Tupikow, Slowaŕ driewnie-russkich licznych sobstwiennych imion [w:] Zapiski otdielenija russkoj i sławianskoj archieołogii Impieratorskogo russkogo archieołogiczeskogo obszczestwa VI, 1903, s. 58913. Patronimica na s. 520913.

             [8] Por. W. Kuraszkiewicz, Gramoty halicko-wołyńskie XIVXV wieku, Kraków 1934, s. 78,  167.

 

[s. 113 ↑]

 

Rówuież   ze  względów   chronologicznych   należy   odrzucić  wywód   *Dorogič z *Dorogovič [1].

W ten sposób dochodzimy do wniosku, że ze względów historyczno-fonetycznych nie da się nazwy D(o)rohiczyn wyjaśnić ani od strony ruskiej, ani tym bardziej polskiej.

Rozważyć zatem należy rzuconą mimochodem opinię W. N. Toporowa, że jest to nazwa pochodzenia jadźwińskiego [2]. Postać pierwotną rekonstruuje autor w formie *Dargūtinas [3]. Na podstawie nielicznych danych źródłowych przypuszcza się, że Jadźwingowie byli szczepem pruskim [4]; wobec tego zobaczmy, jak tłumaczy się rekonstruowana postać *Dargūtinas od strony języka dawnych Prusów.

Bałtycki rdzeń darga-, występujący w łot. dàrgs drogi, kosztowny, ten sam co w scs. drag, rus. dorog, pol. drogi [5], jest dobrze zaświadczony w staropruskich nazwach osobowych, zapisanych: Darge 1385, Dargebute 1363, Dargelo 1282, Dargenne 1396, Dargil 1344, Dargote 1299, Darguse 1384, Dargute 1299 i in. [6], a także w tamtejszych nazwach miejscowych: Dargels 1314, Dargen ok. 1340, Dargow 1359, Dargowayn 1327 [7]. Przyrostek -ūtis, fem. -ūtė w dzisiejszych dialektach litewskich służy do formowania wyrazów zdrobniałych i patronimików, np. Vaičūtis  syn Vaičio, vilkiūtis  wilczek od vilkas wilk [8]. Wydawałoby się, że stprus. odpowiednik tego litewskiego sufiksu spotykamy w wyżej wymienionym imieniu Dargute. Tymczasem badacze zestawiają stprus. -utis (w staropruskich tekstach oczywiście nie oznaczano długich samogłosek) z lit. i łot. -utis z krótkim w i ze słów. -t; oboczna postać stprus. sufiksu -aut-, np. Gedawte || Gedute, odpowiadałaby słowiańskiemu ut [9]. Z tej strony więc rekonstrukcja *Dargūtinas jako podstawy dla późniejszej nazwy Drohiczyn napotyka na trudności. Poza tym gdybyśmy przyjęli wymienioną wyżej re-

 

*   *   *   *   *   *   *   *   *   *

 

[1] Por. rozważania Unbegauna nad pochodzeniem patronimicum Pavlyč: z Pavlowič albo przeniesienie sufiksu z kategorii od imion na -a \\ -ja (typu Kuzmič), nadal niejasne. B. O. Unbegaun, Otczestwa na -ič i ich otnoszenije k russkim familijam [w:] Issłedowanija po sławianskomu jazykoznaniju. Sbornik w czest [...] S. B. Biernsztiejna, Moskwa 1971, b. 2845.

[2] Por. W. N. Toporów, O bałtijskom elemientie w gidronimii wierchniego Nariewa [w:] Studia linguistica slavica baltica C. O. Falk [...] oblata, Lundae 1966, s. 290.

[3] L. c. i wcześniej W. N. Toporów i O. N. Trubaczew, Lingwisticzeskij analiz gidronimow wierchniego Podnieprowja, Moskwa 1962, s. 185.

[4] Por. J. Endzelīns, Comparative phonology and morphonology of the Baltic languages, The Hague 1971, s. 19.

[5] Por. R. Trautmann, Baltisch-Slayisches Worterbuch2,   Göttingen 1970, s. 45.

[6] Tenże, Die altpreussischen Personennamen, Göttingen 1925, s. 223, 135.

[7] Podaje je G. Gerullis, Die altpreussischen Ortsnamen, Berlin 1922, s. 26.

[8] Por. J. Otrębski, Gramatyka języka litewskiego, t. II. Nauka o budowie wyrazów, Warszawa 1965, s. 266.

[9] Por. R. Trautmann, Die altpreussischen..., s. 125 i 181; J. Endzelin, Altpreussische Grammatik, Ryga 1944, s. 76.

 

[s. 114 ↑]

 

konstrukcję, to nazwa musiałaby być bardzo stara, sięgająca czasów, kiedy żywa była odpowiedniość bałt. ū i słowiańskiego y [1]. Nasuwa się wprawdzie analogia do nazwy dopływu Niemna: lit. Beržūna, roś. Berezyna [2], ale wiadomo, że nazwy rzek są starsze niż nazwy miejscowości.

Nie rezygnując z hipotezy o jadźwińskim pochodzeniu nazwy, spróbujmy

poszukać innego staropruskiego sufiksu, formującego nazwy osobowe. Omawiając

sufiks -īt-, pisze B. Trautmann: als Nominativ begegnet haufig -cz, selten -ito: wir

werden balt. -īta- und -ītā ansetzen müssen [...] Moldicz Moldite [3]. W załączonym słowniku spotykamy Prusów noszących imiona Arkeyticz 1335, Glapicz i Glapiz 1363, Kalenicz 1343, Cusicz 1357, Madelicz 1344 itd. Znane sąteż litewskie patronimica uformowane przy pomocy sufiksu -ītjo-, fem. -ītje-, np. dzisiejsze Kamutýtis syn Kamutisa, Karvelýčia córka Karvelisa [4]. Chociaż nie znamy długości -i- w zapisach staropruskich, jednak strukturalne podobieństwo przytoczonych formacji narzuca się w sposób oczywisty. Endzelin nie wypowiada się dokładniej, jak należy rozumieć imiona typu .Moldicz, które przytacza pod sufiksem it  [5]; co do kontynuantów tj dj sądzi, że przynajmniej w cześci dialektów pruskich przeszły one w t  d' (jak w dialektach żmudzkich i kurskich) w odróżnieniu od litewskiego i częściowo żmudzkiego  č ʒ oraz łotewskiego š ž [6].  Zdanie uczonego jest jednocześnie obwarowane zastrzeżeniem, że nie znana jest

właściwie wymowa takich słów pruskich, zawierających grupy  dj tj,  jak median las, waitiat  mówić itd. [7].

Posługując się analogią do staropruskich nazw osobowych typu Moldicz,  przyjmuję istnienie formy *Dargicz; zaś od człowieka noszącego to odojcowskie imię -- dzierżawczej nazwy miejscowej z sufiksem -in-.

Staropruskie nazwy miejscowe, urobione od nazw osób przy pomocy przyrostka -īn- są dobrze znane, np. Gerkynen 1419 || n. os. Gerko; Spandyno 1419 || n. os. Spande [8]. Na przeszkodzie staje tu zaobserwowane przez badaczy zjawisko stprus. przejścia i > e przed sylabą zawierającą i [9]), *Dargiczin przechodziłby więc w *Dargeczin. Ale po pierwsze nie znana jest dokładnie uronologia tej zmiany, po drugie zaś -- można przyjąć słowiański (ruski)

 

*   *   *   *   *  

[1] Tymczasem Toporów odnosiłby założenie Drohiczyna do czasów późniejszych iż 1. pół. XI w., por. Dwie zamietki iz obłasti bałtijskoj toponimii. 1. O jużnoj granice jatwiagow [w:] Rakstu krājums veltījums [...] Jānim Endzelīnam, Ryga 1959, s. 255.

[2] Nazwy Berezyna i Dryświaty z *Drūsveta podaje J. Otrebski, Slawizacja litewskich nazw wodnych i miejscowych [w:] Z polskich studiów slawistycznych, seria 2. Językoznawstwo, Warszawa 1963, s. 274.

[3] Die altpreussiscłien..., s. 182.

   [4] Por. J. Endzelīns, Comparative..., s. 1256.

   [5] Por. J. Endzelin, Altpreussische..., s. 756.

[6] Tamże, s. 48, oraz tenże, Comparative..., s. 578.

   [7] Por. J. Endzelīns, Comparative..., s. 57.

   [8] Por. G. Gerullis, o. c., s. 253.

   [9] Za A. Meilletem pisze o tym J. Endzelin, Altpreussische..., s. 44.

 

[s. 115 ↑]

 

sufiks -in. Nie znam odpowiedniego ruskiego opracowania toponomastycznego [1], istniały jednak staroruskie przymiotniki dzierżawcze: golubin, od golub, gostin od gost itd., notowane w Materiałach Sriezniewskiego. Kondratiuk podaje z badanego terenu nazwy miejscowości, mające pień litewski, a sufiks słowiański np. Downiewo, Klewinowo [2].

Wypada jeszcze przypomnieć sięgającą czasów Długosza (2. pół. XV w.) tradycję o Drohiczynie jako stolicy Jadźwingów. Podaję w najnowszym tłumaczeniu polskim J. Mrukówny wzmiankę spod  r. 1112, umieszczoną z racji wyprawy ruskiego ks. Jarosława:

Szczep zaś Jaćwingów, jeśli chodzi o narodowość, język, obrzędy, religią i obyczaje, był bardzo podobny do Litwinów, Prusów i Żmudzinów [...] Jego głównym miastem i stolicą był zamek i miasto Drohiczyn [3].

W tymże Drohiczynie koronował legat papieski ks. Daniela na króla Busi w r. 1253, o czym Długosz pisze, zmyliwszy datę na r. 1246 [4].

Oprócz omawianego tutaj Drohiczyna nad Bugiem istnieje Drohiczyn k. Pińska, Drohiczówka k. Zaleszczyk, Drohiczany k. Hrubieszowa i Wołkowyska  [5]. Jeśli powstały one w okresie, kiedy możliwe już były ruskie formacje na -ii po spółgłoskach tylnojęzykowych, to objaśnienie ich nie sprawia trudności jako urobionych od mienia Dorog lub ruskiego appellatirum doroga urzędnik tatarski [6]. Drohiczany wreszcie mogą być przeniesioną nazwą byłych mieszkańców Drohiczyna.

Czy podane na początku tego artykułu szesnastowiczne zapisy ze źródeł drukowanych: Drohicin i Drohyczyn są błędami? Bynajmniej, każda z nich ma dialektalne uzasadnienie. Drohicin spotkałam w książkach Stryjkowskiego. Autor ten, pochodzący ze Strykowa w Łęczyckiem, mazurzył [7] i białoruską postać Dorohičin, w której č dopiero w XVI w. ostatecznie stwardniało [8], spolo-

 

*   *   *   *   *   *   *   *   *  

[1] O repartycji -ov || -in w ruskiej toponimii, typ Ivanovo ale Vanino (od zakończonych, na -a, -ja) i wyjątkach, orlinyj, komarinyj od męskich apelatywów na spółgłoski twarde jeszcze nie wyjaśnionych od strony gramatycznej, por. W. A. Nikonow, Gieografija russkich suffiksow, Onomastica V, 1959, s. 3278.

[2] O. c., s. 276.

          [3]     J. Długosz, Eoczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. IIIIV, Warszawa 1969, s. 323. Hipotezę o jadźwińskich śladach językowych w dzisiejszych gwarach ruskich koło Drohiczyna wysunął W. Kuraszkiewicz, Domniemany ślad Jadźwingów na Podlasiu, Studia z filologii polskiej i słowiańskiej I, 1955, s. 33448.

          [4]     J. Długosz, o. c., ks. VIIVIII, Warszawa 1974, s. 71.

[5] Por. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. II, Warszawa 1881, i t. XV/1, Warszawa 1900.

          [6]     Notowane przez Sriezniewskiego od 1267 r.; dla starszego podlaskiego Drohiczyna nie mogło być brane pod uwagę.

          [7]     Por.   moją  książkę   O   języku   Macieja   Stryjkowskiego,   cz. I   oddaną   do druku w Pracach Komisji Językoznawstwa PAN, Oddz. w Krakowie.

          [8]     Por. E. F. Karskij, Biełorusy, t. I, Moskwa 1955, s. 3789, o procesie dyspalatalizacji  š ž č.

 

[s. 116 ↑]

 

nizował na Drohicin. Podobnie postąpił z ruską nazwą miejscową Černeěgov: Srarodub wziął i Ciernieowa dostał (Goniec 04), Jarosław [...] Zasławowi starszemu dał kijowską stolicę [...] Stosławowi Cierniehow (Kronika 179). W tym stanie rzeczy możliwa jest lekcja Drogicin w zabytkach mazowieckich (a więc mazurzących) z XV w., chociaż grafika rękopisów nie może jednoznacznie o niej świadczyć.

Natomiast forma Drohyczyn, notowana w kompilowanym dziele, jakim są Statuta Sarnickiego, została przez tego autora odpisana, razem z tekstem ustawy z wcześniejszego zbioru praw Jana Herburta z Fulsztyna [1]:

Roki ziemskie podlaskiego województwa w Drohycżynie [...] A w bełskim powiecie [...] jako i w Drohycżynie [...] Wieca [,..] nazajutrz po świętym Janie Krzeicielu na kożdy rok w Drohycżynie (s. 432).

Herburt z Fulsztyna w Samborskiem pochodził z terenu pogranicznego z

gwarami ukraińskimi i, będąc kasztelanem sanockim i starostą przemyskim, na takimże terenie przebywał. Nazwę Drohyczyn podał w jej ukraińskim brzmieniu, w języku tym bowiem nastąpiło stwardnienie spółgłosek przed i e, np. dorohyj, dałeko itd.

Przymiotnik od nazwy Drohiczyn, dziś gwarowy (jak podaje Kondratiuk) drohicki,  zaś literacki  drohiczyński [2],  w  XVI w.  również ulegał wahaniom:

drohicki: w drohickim i bielskim powieciech [...] w ziemi Drohickiey i mielnickiej, J. Januszowski, Statuta..., Kraków 1600, s. 830.

drohiczyński: ziemicę Drohicżyńską na Podlaszu, M. Bielski, Kronika..., k. 354.

drohiński: Jakub Dowojnowicz Drohiński [starosta], J. Herburt..., s. 666 i S. Sarnicki..., s. 997.

Z form tych niejasny jest dla mnie drohiński, chociaż ma pewne oparcie w

łacińskim skrócie z drohiensis w oryginale dokumentu: Iacobus Dowoynowic Drohien. [capitaneus] Januszowski..., s. 755, innym razem: Terra Drohicien. ib.,
834.

Rozpoczynając ten artykuł myślałam, że zmieści się on na 23 stronach maszynopisu. Jednak stare nazwy miejscowe okazują się skomplikowane etymologicznie, ich analiza wymaga rozważenia językowej przynależności terenu

-    różnych okresach historycznych i może nadal zawierać niejasne fragmenty.

 

*   *   *   *   *   *   *   

 

[1] Por. Statuta i przywileje koronne, z łacińskiego języka na polskie przełożone [...] przez Jana Herborta z Fulstyna, kastellana sanockiego..., Kraków 1570.

[2] Tak Słownik  poprawnej polszczyzny PWN,   pod  red.   W.   Doroszewskiego, Warszawa 1973.

 

[s. 117 ↑]